پشتیبانی تنفسی در خوانندگی (ساپورت تنفسی)
دستیابی به پشتیبانی تنفسی
پشتیبانی تنفسی به معنای رساندن سطح مناسبی از فشار تنفس به تارهای صوتی است. در حین بازدم دو عضلۀ اصلی منقبض میشوند:
- عضلات دندهای (عضلات بین دندهای داخلی)
- عضلات شکمی
انقباض این عضلات، محتویات شکم را به سمت بالا حرکت میدهد، در نتیجه دیافراگم را بالا میبرد و هوا را از ریهها خارج میکند (ساندبرگ، 1993). برخی از محققین بر نقش عضلات دندهای بر تعدیل فشار تنفس تأکید دارند (بهعنوانمثال، امونز و چیس، 2006). هر دو عضلۀ دندهای و شکمی دارای اهمیت هستند. اما عضلات شکم قابلتوجهتر هستند:
*در مطالعه کیفیت درک شدۀ آواز، روبیسون، بونوس و بیلی (1994) دریافتند که آن خوانندگانی بهعنوان دارندۀ بهترین لحن و سازگارترین ویبراتو ارزیابی میشوند که از عضلات شکم بیشتر از عضلات بین دندهای استفاده میکنند.
یک کلید مهم برای استفاده از این عضلات در کنترل دقیق فشار تنفس، مقاومت در برابر ریزش عضلۀ شکمی و دندهها تا حد ممکن است (ونارد، 1967).
برای رسیدن به این هدف، عضلات استنشاق و بازدم باید در تعادل باشند. بهعنوانمثال، با بیرون آمدن نفس، عضلات بین دندهای خارجی باید کمی با عضلات بین دندهای مخالفت کنند تا تعادل حفظ شود.
مک کینی (2005) میگوید، پشتیبانی تنفسی منجر به ایجاد فشار هوای کافی بر تارهای صوتی از طریق کشش بین عضلات استنشاق و بازدم میشود. این کشش توسط معلم آواز بزرگ ایتالیایی لامپورتی تحت عنوان “آپوژو” نامیده شد که از واژۀ “آپوژیار” به معنای “تکیه دادن به” و یا در ترجمه آزادتر “پشتیبانی”، گرفته شده است.
ریچارد میلر (1996) درباره ضرورت شروع آگاهانه آپوژو بحث کرده است. به این معنی که باید یک فعالیت آرام عضلات شکم وجود داشته باشد که خواننده آن را بهعنوان فشار مختصر به خارج از شکم احساس کند اما گردشی در دیواره عضله وجود نداشته باشد یا بسیار کم باشد. اگر انگشتان خود را روی شکم، بین جناغ و ناف قرار دهید، باید یک عضله درگیر احساس کنید با وجود این، باید مانند یک تشک محکم احساس شوند (اس. بیتی، مکاتبات شخصی آوریل 2010).
“تکنیک آپوژو همچنین باعث کاهش تنش در مجرای صوتی میشود”
هنرمندان بزرگی، مزایای روش آپوژو را برای کاهش کشش عضلانی اضافی و فشار ناشی از آن در مجرای صوتی ذکر کرده اند. تتراززینی (تترازینی و کارسو، 1975) صریحاً هشدار میدهد که بدون پشتیبانی مناسب، فشار نفس باید در گلو ایجاد شود. این مسئله باعث تنش در تارهای صوتی میشود. به همین ترتیب، فلمینگ (2005) اظهار داشت که پشتیبانی نفس مناسب، خستگی حنجره را کاهش میدهد. بسیاری از خوانندگان با انقباض عضلاتی که اطراف حنجره قرار دارند، خصوصاً در انتهای عبارات، بخشی از هوا را از طریق مجرای صوتی منتقل میکنند. این یک پاسخ جبرانی به فشار تنفس ناکافی است که ناشی از روشهای غیره بهینه تنفس است. برای تأمین نفس موردنیاز در انتهای عبارتها بهتر است از عضلات شکم و عضلات دنده استفاده کنید. مشکلات مربوط به انقباض عضلات اطراف دستگاه صوتی عبارتاند از:
- تنش مضر که میتواند منجر به صدایی متشنج شود و خواننده خسته شود.
- اشکال در ایجاد لحن تشدید شده (طنین)
- اشکال در آواز خواندن در گامهای بالا به دلیل فشار تنفس ناکافی. نتها در گامهای بالا به همین دلیل، دشوار میشود (به ادامۀ بحث توجه کنید تا برایتان اثبات شود).
- اشکال در حفظ پایداری نتهای طولانی
تنفس قفسه سینه فوقانی منجر به کنترل ضعیف بر بازدم میشود
در ابتدا مشکلات مربوط به تنفس قفسه سینه فوقانی در هنگام استنشاق را بیان کردیم. تنفس قفسه سینه فوقانی همچنین کنترل بازدم را با چالش بیشتری مواجه میکند. در این حالت، بازدم بیشتر با خاصیت الاستیک ریهها و دندههای فوقانی انجام میشود و از عضلات شکم بههیچوجه کمک گرفته نمیشود. عضلات بین دندهای نیز فعال نمیشوند.
• به گفته ونارد، “ازآنجاکه آوا [ایجاد صدا با تارهای صوتی] در بازدم است و آواز به طور خاص به کنترل بسیار دقیقی نیاز دارد، در اینجا میتوانیم دلیل اصلی عدم کارایی این نوع تنفس [تنفس قفسه سینه فوقانی] برای خوانندگان را بینیم” (1967، ص 27)؛ بنابراین ونارد طرفدار استفاده از عضلات شکم و بین دندهای برای کنترل بازدم است.
همانطور که قبلاً ذکر شد، خوانندگانی که از تنفس قفسه سینه فوقانی استفاده میکنند اغلب، شکم خود را داخل نگه میدارند. این مسئله، کنترل بر بازدم را به خطر میاندازد زیرا دامنۀ بالقوۀ انقباض عضله را محدود میکند (هیکسون و هافمن، 1978).
عضلات خاص شکم که در عمل بازدم دخیل هستند
انقباض عضلات شکم، محتویات شکم را به سمت بالا حرکت میدهد و به نوبه خود دیافراگم را بالا میبرد و هوا را از ریهها بیرون میدهد (سانبرگ، 1993)؛ بنابراین آشنایی با عضلات شکم که در این فرایند درگیر هستند، مفید است. به یاد بیاورید که شکل 2.2 سه گروه اصلی عضلات شکم را نشان میداد (تصویر هر گروه عضلانی، تنها در یک طرف بدن نشاندادهشده است تا تصویری از همۀ عضلات در یک نقاشی فراهم شود، هر یک از این گروههای عضلانی در هر دو طرف بدن وجود دارند). مجموعههای عمودی عضلات شکم در دو طرف مرکز شکم، “ماهیچههای راست” شکم هستند. عضلات شکم در طرفین شکم، عضلات مورب داخلی و خارجی هستند. عضلات مورب داخلی در شکل 2.2 نشان داده نشده است زیرا آنها در زیر عضلات خارجی قرار دارند. اگرچه هر دو عضلات راست و مورب شکم در پشتیبانی نفس نقش دارند، اما عضلات مورب داخلی از اهمیت ویژهای برخوردار هستند (سیرز، 1977).
عضلات عرضی داخلیترین عضلات شکم هستند. آنها دور شکم میپیچند و تا ستون فقرات امتداد دارند. آزاد شدن عضلات عرضی شکم برای امکان پایین آمدن مناسب دیافراگم در حفره شکمی بسیار مهم است. انقباض این عضله همچنین در کنترل بازدم نقش مهمی دارد (وانارد، 1967؛ دایم، 2009). علاوه بر این، عضلات عرضی شکم، پشتیبانی اصلی از تنه را فراهم میکنند که برای حفظ وضعیت بدنی مناسب هنگام آواز به مدت طولانی، ضروری است. تقویت عضلات شکم از طریق تمرینات، یک روش عالی برای بهبود پشتیبانی نفس است (ونارد، 1967).
• فلمینگ (2005) “پیلاتس” را به استفاده از کل عضلات اصلی توصیه میکند. یوگا نیز میتواند مفید باشد. با افزایش سن، خوانندهها اغلب قادر به حفظ قدرت عضلات اصلی خود نیستند که میتواند منجر به ضعف نفس و لرزش ویبراتو شود.
دیافراگم در کنترل بازدم نقشی ندارد
خوانندگان، اغلب بهجای کنترل مستقیم دیافراگم، بازدم را با عضلات شکم و دنده، کنترل میکنند. به خوانندگان نباید توصیه شود که “از دیافراگم آواز بخوانند” یا بهخاطر خواندن “استکاتو” یا “ملیسما” دیافراگم را بالا نگه دارند. اما، ایجاد تأخیر در بالابردن دیافراگم هنگام بازدم، مزایای قابلتوجهی دارد. سانبرگ (1993) دریافت که به نظر میرسد خوانندگان آموزشدیده این کار را انجام میدهند و این کار دو مزیت دارد:
1. کنترل دقیق فشار تنفس و ایجاد کشش بر روی نای (برای تصویر دیافراگم، ریهها و نای به شکل 2.1 مراجعه کنید). کشش روی نای، حنجره را پایینتر میبرد که نوع خاصی از تشدید را بهبود میبخشد.
2. همچنین باعث جلوگیری از فشار بیش از حد تارهای صوتی بر روی یکدیگر در گامهای بالا میشود.
اما چگونه میتوان بالارفتن دیافراگم را به تأخیر انداخت؟
یک پیشنهاد، در مشاهدات فلوئوروسکوپی هندرسون (1979) در مورد یکی از دانشجویانش وجود دارد. هندرسون مشاهده کرد که وقتی خواننده در حین بازدم، عضلات شکم و بین دندهای را درگیر نگه نمیدارد، دیافراگم با سرعت بیشتری بالا میرود؛ بنابراین، مقاومت در برابر فروافتادن عضلات شکم و عضلات بین دندهای میتواند نقشی اساسی در جلوگیری از بالارفتن زودرس دیافراگم داشته باشد.
نفس زدن صداهای جوانتر
رهبران گروههای کر و معلمان آواز باید بهویژه نسبت به صداهای جوان که اغلب از نظر کیفیت همراه با نفس زدن هستند (بهویژه صدای دختران)، صبور باشند. چنین نفس زدنهایی با تغییرات رشدی در دوران نوجوانی، بهویژه عدم توانایی برخی از عضلات حنجره (اینترآریتنوئیدها) در بستن یکسوم عقبی فضای بین تارهای صوتی مرتبط است. همچنین، در بعضی از موارد، نفس زدن به دلیل تقلید از خوانندگان دیگر است. با آموزش، تجربه و بلوغ جسمی، لحن واضحتری ظاهر میشود. تمرینات صوتی میتواند کمککننده باشد. از نظر ما، این امر بهویژه برای گروههای سرود دوران راهنمایی و دبیرستان بسیار مفید است زیرا در این گروهها، تعادل صدا بین دختران و پسران میتواند به دلیل آواز بیش از حد توام با نفس در دختران (و صدای سنگین قفسه سینه که توسط برخی از پسران تولید میشود) با مشکل روبرو شود.
بازیابی عضلانی
بازیابی باید بخشی آگاهانه از چرخۀ تنفس باشد. ماهیچهها، پس از خواندن هر عبارت نیاز به آزادسازی دارند تا بتوانند برای عبارت بعدی بازیابی شوند و عملکرد مؤثری داشته باشند. همانطور که مک کینی (2005) متذکر شده است، این مسئله شامل عضلات حنجره، عضلات درگیر در ایجاد تشدید (مانند حنجره و دهان) و عضلات درگیر در بیان حروف صدادار و بیصدا (مانند زبان، لبها و فک) است. بدون یک دورۀ سکون (کوتاه، همانطور که در آواز خواندن امکانپذیر است)، تنش ایجاد خواهد شد. در مواردی که عبارات طولانی هستند (بدون استراحت) ممکن است افزودن سکون یکهشتم یا یکچهارم در بعضی از نقاط علامتگذاری شده، عاقلانه باشد. این کار، استراحت و بازیابی موردنیاز را، هرچند مختصر فراهم میکند. در هنگام اجرای گروه سرود، خوانندگان باید تشویق شوند که هنگام تنفس، زمان کافی برای بازیابی را در نظر بگیرند.
زمانبندی تنفس
در آواز کلاسیک/رسمی، وقفه برای تنفس معمولاً با علائم نگارشی، علائم تنفسی صریح و خط ملودیک تعیین میشود. در سبکهای معاصر، چرخههای تنفس معمولاً کوتاهتر هستند و اغلب متن و ملاحظات هنری، وضعیت آنها را تعیین میکند. در ادبیات کرال، عبارات بسیار طولانی معمول است. خوانندگان آواز ممکن است برای به انتها رساندن عبارات طولانی در بخشهایی نفس بکشند. در اینجا چند نکته برای تنفس متناوب وجود دارد:
- بعضی از خوانندگان در یک عبارت باید زودتر نفس بکشند و برخی دیگر دیرتر.
- یک نقطۀ ظریف را برای تنفس انتخاب کنید، بهعنوانمثال، در وسط یک نت پایدار
- بعد از گرفتن نفس، با سطح صدای کمتری وارد شوید، اگرچه هنگام انجام این کار باید مراقب لحن باشید
- هنگام تنفس متناوب، حروف بیصدا را حذف کنید
تنفس در سبکهای معاصر – محدودیتهای ناشی از رقص
روش کلی تنفس باید برای همه سبکهای آواز شبیه به هم باشد زیرا به خوانندگان بالاترین سطح کنترل بر پشتیبانی نفس و مصرف نفس را میدهد. در واقع، نظرسنجی از معلمان صدای متخصص تئاتر موزیکال از سراسر جهان از این ایده حمایت میکند (بورن و کنی، 2016). خوانندگان نیز به طور فزایندهای ملزم به رقصیدن در نمایشهای تئاتر موزیکال و نمایشهای پاپ میشوند. نفس کشیدن در هنگام رقصیدن کاملاً متفاوت از آواز خواندن بدون حرکات بدنی است. همانطور که در بالا ذکر شد، در حال حاضر تنفس ترقوهای (شانهای) نسبت به استفاده از عضلات اصلی، برای حرکات رقص بیشتر استفاده میشوند (لبورگن و روزنبرگ، 2019). علاوه بر این، همانطور که توسط اسلییدن، بک و مکدونالد (2017)، اشاره شده است، رقص به موارد زیر نیاز دارد:
- تنفس خودبهخودی با حجم زیاد و جریان هوا
- “گلوت” کاملاً باز در حین بازدم
خوانندگان باید به طور آگاهانه از بازدم گلوت – باز در هنگام رقص، به بازدم گلوت – بسته در هنگام آواز، تغییر وضعیت بدهند و همچنین باید در بازدم، از کنترل عضله شکمی/ دندهای، استفاده کنند. این کار، نیاز به تمرین اساسی دارد.
نتیجه تحرکات قلبی – عروقی در هنگام رقص، کاهش “زمان آوایی حداکثر” (MTP) است – از میانگین تقریباً 20 ثانیه به 7 ثانیه – (اسلیدن و همکاران، 2017)؛ بنابراین، عبارات طولانی و نتهای بسیار طولانیمدت، به کاهش شدت رقص نیاز دارند.
تمرینات عضلات تنفسی
دستگاههایی که در برابر دم و بازدم مقاومت ایجاد میکنند بهراحتی میتوانند برای تقویت عضلات تنفسی استفاده شوند. (خوانندگان همچنین میتوانند از روش SOVT استفاده کنند که یکی از بهترین ابزارهای این روش، وکو وینگ است). مطالعات متنوع در منابع توانبخشی گفتاری، بهبود تنفس حاصل از این نوع تمرینات عضلانی را نشان میدهند.
| جهت کسب اطلاعات بیشتر در مورد Sovt چیست؟ [مزایای استفاده از تمرینات sovt] کلیک کنید |
• ری، ترودو و مک کوی (2018)، در مطالعهای بر روی خوانندگان، این بهبودها در تنفس را تکرار کرده اند. آنها افزایش قابلتوجهی را در حداکثر فشارهای دم و بازدم، نشان دادند. استفاده از این دستگاهها میتواند خوانندهها را به استنشاق مؤثرتر و کنترل بیشتر بر فشار تنفسی، قادر نماید.
تمرینات تنفسی
یادگیری تنفس مناسب دشوار نیست. بااینحال، اینکه خوانندگان هر بار که آواز میخوانند، از روش صحیح تنفس استفاده کنند، دشوار است. قبل از اینکه تکنیک عالی تنفس به طبیعت ثانویۀ ما تبدیل شود، بهمرورزمان و تکرار بسیار نیاز است (که با سال اندازهگیری میشود!). ریهها باید تنها پس از بالا آمدن شکم، انبساط یابند (شاهد خوبی در مورد پرشدن صحیح ریهها). برای کنترل بهتر الگوی انقباض و انقباض شکم، یک کتاب سبکوزن روی شکم خود قرار دهید. هنگام نفس کشیدن، حرکت کتاب را مشاهده کنید. (ما برای ورزش عضلات شکم، کتاب یا کتابهای سنگین را توصیه نمیکنیم!) پس از چند دقیقه تحتنظر داشتن و تنظیم تنفس بر روی زمین، به حالت ایستاده قرار گیرید و حرکت را تکرار کنید، مجدداً حرکت به سمت بیرون شکم و دندههای پایین، در هنگام استنشاق را مشاهده کنید
استنشاق بیصدا
استنشاق پرسروصدا را امتحان کنید. دقت کنید که چه عواملی در شما باعث ایجاد این مشکل میشود (بهعنوانمثال، آزادسازی کام نرم، پایین نبودن فک به اندازۀ کافی، بیش از حد عقب بودن زبان در گلو، کشش عضلۀ گردن و بسته بودن نسبی فضای بین تارهای صوتی). همین کار را با استنشاق بیصدا دنبال کنید. به احساسات مرتبط با هر بار ورود هوا توجه کنید.
تمرین “هیس” برای بهبود کنترل بر بازدم
یکی از رایجترین تمرینات توصیه شده برای افزایش کنترل بر بازدم، تمرین “هیس” است که به این دلیل نامگذاری شده است که شامل گفتن [س] در مدت طولانی است (بهعنوانمثال، هیس کردن از میان دندانها). این کار، جریان هوا را محدود میکند و امکان تمرکز بر مصرف نفس را فراهم میکند. ریچارد میلر (1996)، موارد زیر را برای بهبود کنترل عضلات درگیر در مصرف نفس را پیشنهاد کردند:
یکدست خود را روی مرکز شکم قرار دهید، درحالیکه قسمت پاییندست تنها ناف را میپوشاند. دست دیگر را در کنار آن، درست در زیر قفسۀ دنده قرار دهید. “هیس” کنید و تمرکز کنید تا اجازه ندهید تا انتهای عمل، دیواره شکم یا دندهها فرونشیند. گذاشتن دست در موقعیتهای فوق به نظارت بر انبساط ناحیه شکم و دندهها و ارائه بازخوردی که کنترل این فرایند را بهبود میدهد، کمک میکند. برای ادامه این تمرین، حروف بیصدا را امتحان کنید [v]. این بیشتر شبیه آواز است و به درگیری بیشتر عضلات پشتیبانی نیاز دارد (کا. برانسن، مکاتبات شخصی، 28 نوامبر 2011). رویکرد دیگر برای نظارت بر ناحیه شکم در حین تمرین “هیس” یا حروف بیصدا، قراردادن هر دودست در قسمت فوقانی شکم، لمس کردن دندههای پایین با انگشتان شست، قراردادن انگشتان کوچک در نزدیکی کمر و لمس توسط انگشتان میانی (مک کینی، 2005).
یادتان باشد: معلم باید به خوانندگان خود یادآوری کند که هرکدام بهصورت جداگانه و در حین تمرین و درس نیز روی این موضوع کار کنند.
نفس ناگهانی (سریع)
هندرسون (1979) انواع مفیدی از تمرینهای “هیس” ارائه میدهد که میتواند در هنگام آمادهشدن برای خواندن قسمتهایی دارای زمان تنفس محدود، مفید باشد. یکنفس سریع بگیرید، اجازه دهید شکم به طور طبیعی از هم باز شود تا هوا وارد شود و سپس هنگام بازدم، همانطور که در تمرین “هیس” انجام شد، مصرف نفس کنترل شود. مطمئن شود که هنگام انجام این تمرین، تنفس بیصدا است، زیرا تنفس سریع اغلب با انقباض در دستگاه صوتی همراه هستند.
تنفس را در خانه در مقابل آینه تمرین کنید
خوانندگان باید هنگام آواز خواندن در خانه، در صورت امکان، تمرینات تنفسی خود را جلوی آینه انجام دهند. مربیان و معلمین میتوانند در طول تمرین و درس، بهعنوان آینه عمل کنند. مربیان و معلمین باید به خوانندگان در مورد تنفسشان نظرات مفیدی ارائه دهند. بادقت به سرنخهای تصویری که نشاندهنده تنش است نگاه کنید. حرکت سر بهویژه در خوانندگان گروه کر که به “نشانههای” شروع عبارات بهوسیلهٔ چانه یا گردن نیاز دارند، مزمن است. برخی نیز در هنگام استنشاق تکان میخورند. حرکت شانه ممکن است نشاندهنده تنفس قفسه سینه فوقانی باشد. حالت و استنشاقی را بهعنوان خوب تشویق کنید که نهتنها بیصدا است بلکه “آرام” نیز به نظر میرسد. خوانندگان میتوانند با تکان دادن سر با هر بار ورود هوا و سپس ثابت نگهداشتن سر برای هر بازدم، تأثیر حرکت را تجربه کنند.
تمرینات تنفسی را از برنامۀ گرمکردن حذف نکنید
تمرینات تنفسی غالباً اولین تمریناتی هستند که هم از برنامۀ گرمکردن فردی و هم گرمکردن گروهی حذف میشوند. شاید به این دلیل است که ما فکر میکنیم تنفس کاری است که ما هرروزه انجام میدهیم، بنابراین بهراحتی میتوانیم آن را تغییر دهیم تا نیازهای آوازی خود را برآورده کنیم. همچنین ممکن است تصور کنیم که وقتی تمرینات تنفسی را انجام دادیم، آنچه را که آموختهایم بهراحتی بکار خواهیم گرفت. این از حقیقت بسیار دور است. ایجاد کنترل عالی بر روی تمام عضلات درگیر در پشتیبانی و کنترل تنفس، ماهها و یا حتی سالها طول میکشد و این فرایندها باید کاملاً خودکار شوند. تمرینات تنفس، تا زمانی که حرکات مناسب بهصورت خودکار و انعکاسی انجام نشوند، همچنان لازم است (بانچ، 1995).
نکته پایانی: ازآنجاکه تمرینات پشتیبانی تنفسی و بهطورکلی، تمرینات صداسازی حساس و مهم هستند. انجام این تمرینات بهصورت اشتباه میتواند آسیبهای سنگینی به حنجره شما وارد سازد.
از شما خواهشمندیم جهت دریافت تمرینات با مربیان صداسازی در ارتباط باشید. در مرکز وکولوژی ایران نیز نربیان صداسازی برای آموزش تمرینات تنفسی میتوانند شما را یاری دهند
با انجام تمرینات صوتی با وکو وینگ، میتوانید فشار هوا را در بالا و پایین تارهای صوتی متعادل کنید و فشار بر تارهای صوتی را کاهش دهید. خوانندگان و سخنرانان از این تکنیک برای کاهش فشار صوتی، حذف شکستها (break) صوتی و ایجاد صدای قدرتمندتر استفاده میکنند.
تیم تحریریه ایران وکولوژی به شما پیشنهاد می کند تا در خصوص این مطالب نیز مطالعه ای داشته باشید!